Mesnevi Arapça Ne Demek?
Böyle bir soruyla karşılaşırsanız, hemen eski Türkçe derslerinden hatırladığınız “Mesnevi”yi aklınızda canlandırmaya başlarsınız: Ah, evet, Mevlâna! Ama “Mesnevi Arapça ne demek?” dediğinizde, işler biraz daha derinleşiyor. Durun, panik yapmayın, hemen biraz “Mesnevi”yi anlamaya çalışalım. Hem de bunu bir parça mizahi bir dille yapalım, ne de olsa hepimiz biraz gülmek istiyoruz, değil mi?
Mesnevi’nin Köklerine İnmek
Önce Mesnevi’yi tanıyalım. Hepimizin aklında Mevlâna Celaleddin Rumi’nin o meşhur eseri Mesnevi var. Fakat, “Mesnevi” kelimesinin Arapçadaki anlamına bakmak gerek. Arapçadan Türkçeye geçmiş olan bu kelime aslında “iki katlı” veya “çift” anlamına gelir. Yani, kelimenin kendisi bir çeşit “bölme” ya da “katlama” fikrini barındırır. Tıpkı, bir arabesk şarkı sözü gibi: “Aşk bu, hep iki arada bir derede” diye başladığınızda, işte tam olarak “Mesnevi”nin ruhuna uygun bir açıklama yapmış olursunuz.
Ama hemen oradan buraya geçmeyelim; önce biraz daha dalalım bu kelimenin anlamına.
Mesnevi: Edebiyatı Düşünmek Bir Başka
Mesnevi, aslında bir tür edebi biçimdir. Yani, Mevlâna’nın o meşhur Mesnevi’sinde olduğu gibi, “giriş-gelişme-sonuç” gibi klasik bir anlatım yapısına dayanır. Ama tabii, bizim Mevlâna’nın eserinden bahsederken, olaylar bir türlü düzene giremez, herkes biraz kafayı yemiş gibi bir hâlde hikayeler birbirine karışır. Ama yine de derdi; insan ruhunu anlamak, kalpten kalbe yolculuk yapmaktı.
Ben de bazen düşünüyorum: Eğer Mevlâna, mesela modern zamanlarda yaşasaydı, sosyal medya fenomeni olur muydu? Takipçi sayısı ne olurdu? Hadi diyelim ki Mevlâna’nın Instagram’ı var ve bir fotoğrafını “gönder” butonuna bastı. Altına yazdığı açıklama da: “Aşk, öyle bir şeydir ki… seni sana anlatır, sonra başka birini de” olurdu muhtemelen. 😅
Biraz Arapçaya Girelim!
Tabii, “Mesnevi Arapça ne demek?” sorusunu soran kişi genellikle kelimenin Arapçadaki etimolojik kökenini de merak eder. Hadi bakalım, oraya da gelelim. “Mesnevi”, Arapçadaki “مسـنوی” (Mesnevî) kelimesinden türetilmiştir ve Arapçada “iki katlı” veya “çift kat” anlamına gelir. Yani, bu kelime aslında hem bir anlamda yapı hem de bir tür ölçü birimidir. Çoğunlukla şiir türünde, her beyitte bir “kafiyenin” tekrarıyla oluşturulan uzun, iç içe geçmiş bir anlatım tarzını işaret eder.
Peki bu kadar karmaşıklaştı mı şimdi iş? Aslında hayır! Eğer Mesnevi’yi bir sosyal medya fenomeni gibi düşünecek olursak, her “beyit” bir Instagram postu gibi. Her biri bir fikri veya hikâyeyi anlatır ve sırayla birbirine bağlanarak büyük bir anlam bütününe dönüşür. Hatta biraz daha derin düşünecek olursak, o takipçiler de her yeni beyitte “like” basar, değil mi? 😉
Diyalogla Gözden Geçirelim
Bir de düşünün, şimdi evde bir arkadaşınızla bu konuda konuşuyorsunuz:
Ben: “Ya mesnevi Arapça ne demek, biliyor musun?”
Arkadaş: “Aa, Mevlâna işte! Çok felsefi bir şey o.”
Ben: “Hı, evet ama kelimeyi gerçekten anlamak lazım. ‘Çift katlı’ gibi bir şey. Hani tam iç içe geçmiş bir yapı, ne denir ona?”
Arkadaş: “Mesela bak, senin hayatın gibi. Karışık ama bir şekilde anlamlı.”
Ben: “Vallahi içimden geçeni söylemişsin. Bazen karışık ama anlamlı! Mesela, her an bir şeyler öğreniyorum, ama bazen de beynim patlıyor!”
İşte tam olarak böyle, bazen hayat Mesnevi gibi karışık olur. Hem katmanlı hem de her katmanda derin anlamlar saklıdır.
Sonuç: Hayat Bir Mesnevi Gibidir
Sonuç olarak, Mesnevi Arapçadaki anlamıyla sadece bir edebi terim değil, aynı zamanda hayatı bir arada tutan ve her türlü düşünceyi birleştiren bir yolculuk simgesidir. Hem de “iki katlı” bir yapıya sahip, içinde sürekli bir değişim ve dönüşüm vardır. Tıpkı bizlerin içinde olduğu gibi!
Bazen her şeyin üstesinden gelemeyebiliriz, ama her bir küçük “beyit” bizim büyüme yolculuğumuzu anlatır. Kısacası, hayat da Mesnevi gibi, karışık ama içinden bir anlam çıkar. Bunu bilmek, bazen işleri kolaylaştırır.
Ha, bir de unutmayın! Mevlâna’nın Instagram’ı olsa, kesinlikle her gün yeni bir düşünceyle “günaydın” derdi. Kafiyeli, tabii ki. 😁